Podstawowym założeniem diagnostyki jest dokonanie oceny stanu badanego obiektu bez dokonywania ingerencji w jego budowę i wzajemne połączenia. Diagnostyka jest wiec nauką zajmująca się badaniem stanu obiektów za pomocą metod, które można określić jako bezinwazyjne. Nazwa taka przyjęła się powszechnie w medycynie i dobrze oddaje istotę stosowanych metod badawczych: badanie nie powoduje zniszczenia obiektu, a jego stan, pomimo przeprowadzenia badania, nie zmienia się.
Badania diagnostyczne stosowane są również w technice; wszędzie tam, gdzie nie jest możliwe przeprowadzenie demontażu elementów lub podzespołów, gdzie naruszenie struktury zespołu może prowadzić np. do przedwczesnego zużycia współpracujących części i wreszcie wtedy, gdy zdemontowanie części i przeprowadzenie tzw. rozbiórki warsztatowej i próba oceny stanu współpracujących części może okazać się zbyt kosztowna i pracochłonna, a efekt daleko odbiegający od oczekiwanego.

Diagnozowanie
Jednym z ważniejszych sposobów oceny stanu wyrobu jest skontrolowanie jego wyglądu wzrokowo, jednak w wielu przypadkach taka ocena jest bardzo utrudniona ze względu na położenie kontrolowanych części i możliwości odpowiedniego ustawienia oka.
W wielu przypadkach obejrzenie elementu gołym okiem staje się bez demontażu po prostu niemożliwe. Przykładem jest ocena stanu głowicy silnika i gniazd zaworowych lub ocena stanu profili zamkniętych nadwozia samochodu.
Dysponując prostymi środkami, umożliwiającymi zajrzenie w te trudno dostępne miejsca, można znacząco zmienić jakość wykonywanego badania.
Jako przykład wystarczy przytoczyć wspomnianą już  ocenę stanu głowicy silnika. Obejrzenie jej bez zdjęcia z silnika jest praktycznie niemożliwe, równie niemożliwa staje się weryfikacja stanu, a podjęcie decyzji o przeprowadzeniu ewentualnej naprawy jest związane z dużym ryzykiem wynikającym z braku innych wiarygodnych metod diagnozowania. Należy w tym miejscu zastrzec, że w praktyce warsztatowej stosuje się niekiedy inne metody oceny szczelności cylindra: powietrzną próbę szczelności, pomiar i ocenę ciśnienia sprężania, pomiar i ocenę podciśnienia ssania w kolektorze dolotowym. Metody te, niezależnie od ich wysokiej przydatności i wiarygodności, umożliwiają jednak ocenę stanu elementów w sposób pośredni i tylko bezpośrednią – wzrokowa ocena wyglądu elementów da rozstrzygniecie wątpliwości.

Dlaczego endoskop?
Technika zaglądania w trudno dostępne miejsca rozwinęła się przede wszystkim dla celów medycznych, w wyniku potrzeby wzrokowej oceny budowy wewnętrznych organów ludzkiego ciała, bez przeprowadzania zabiegów chirurgicznych. Uzasadnienie dla stosowania takich metod wydaje się być niekwestionowane: pomijając zdrowie pacjenta, możliwe jest określenie budowy i wystąpienia ewentualnych zmian bez niebezpiecznego, kosztownego i czasochłonnego demontażu, czyli rozcięcia skóry i wydobycia organów na zewnątrz.
Jeśli podczas operacji okazywało się, że decyzja o podjęciu zabiegu była uzasadniona, a stan organów pacjenta potwierdzał jej trafność – demontaż nie był przeprowadzany na próżno. Mogło się jednak zdarzyć, że wzrokowa ocena organów nie potwierdzała wstępnej diagnozy, a decyzja o zabiegu chirurgicznym okazywała się pomyłką.
Podobne wątpliwości powstają podczas oceny stanu technicznego wielu zespołów pojazdu. Podczas tej oceny nadal dysponujemy stosunkowo niewielką liczbą parametrów diagnostycznych, na podstawie których możliwe jest wiarygodne zweryfikowanie stanu elementów; każdy stanowi więc cenne źródło informacji.
Najlepiej posłużyć się przykładem: w warsztacie samochodowym pojawił się samochód, którego właściciel zgłosił nieprawidłową pracę silnika. W wyniku przeprowadzonych oględzin i kontroli parametrów stanu technicznego stwierdzono uszkodzenie – odłamanie niewielkiego fragmentu jednej z łopatek turbosprężarki. Postawiona diagnoza: fragment łopatki dostał się do jednego z cylindrów silnika, powodując uszkodzenia gładzi cylindrowej, być może również pierścieni. Decyzja o przeprowadzeniu naprawy jest oczywista – pozostaje tylko pytanie o jej zakres – co uległo zniszczeniu i w którym cylindrze? Jeśli omawiany przypadek zdarzył się w rzeczywistości, to konieczne stało się zdemontowanie każdej z ośmiu głowic 8-cylindrowego silnika widlastego ZS. Pracochłonność i koszt badania przewyższyły koszt naprawy – szczęśliwie wymagana była jedynie wymiana jednej tulei cylindrowej i trzech pierścieni.
Sytuacji tej można było jednak uniknąć dysponując endoskopem. Umiejętne posłużenie się tym przyrządem pozwoliłoby stwierdzić bez demontażu, który cylinder (cylindry) wymagają naprawy. Czas i koszt naprawy byłyby wielokrotnie niższe, naprawione zostałyby tylko te części, które wymagały demontażu, pozostałe elementy nie byłyby demontowane.
Należy przypomnieć, że każdy demontaż współpracujących elementów zmniejsza ich trwałość, rozłożenie i złożenie sprawia, że okres docierania rozpoczyna się od nowa.

Możliwości endoskopu
Wykorzystanie endoskopu w diagnozowaniu stanu pojazdów najlepiej ilustrują następujące zdjęcia:

1 przedstawia otwarty zawór wydechowy – widoczny jest nagar na ściankach zaworu. Zdjęcie wykonano za pomocą aparatu cyfrowego podłączonego do sondy włożonej przez otwór świecy zapłonowej.

2 skorodowana powierzchnia blachy zamkniętego profilu drzwi samochodu osobowego.

3 ilustruje wnętrze bębna hamulcowego wykonane po włożeniu sondy przez jeden z otworów technologicznych.

Podobnych przykładów można przytoczyć wiele – żaden nie wyczerpuje możliwości i zakresu wykorzystania przyrządu, należy pamiętać jednak, że nie jest to przyrząd, którego zastosowanie będzie środkiem na większość trudnych sytuacji w ocenie stanu pojazdu.
Bez wątpienia wykorzystanie takiego przyrządu ułatwia i przyspiesza pracę w firmie auto-krak .